Υπάρχει μια παράξενη αντίφαση στην εποχή μας. Ζούμε στην πιο τεχνολογικά συνδεδεμένη περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας, κι όμως συχνά νιώθουμε περισσότερο αποκομμένοι από τον ίδιο τον κόσμο που μας περιβάλλει.
Ξυπνάμε και κοιτάζουμε μια οθόνη. Ενημερωνόμαστε από μια οθόνη. Εργαζόμαστε μέσα από οθόνες. Επικοινωνούμε μέσω οθονών. Ερωτευόμαστε, θυμώνουμε, αγανακτούμε, συγκινούμαστε και φοβόμαστε μέσα από οθόνες. Σιγά σιγά, σχεδόν ανεπαίσθητα, η πραγματικότητα αρχίζει να μετατοπίζεται.
Αυτό που συμβαίνει μακριά απο εμάς αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα από αυτό που βρίσκεται ακριωωςς δίπλα μας.
Το μακρινό γίνεται άμεσο και το άμεσο γίνεται σχεδόν αόρατο.
Κι όμως, η ζωή έξω από το παράθυρο εξακολουθεί να είναι όμορφη ακριβώς όπως ήταν.
Το αεράκι που ακουμπά το πρόσωπο, άλλοτε ζεστό και άλλοτε ψυχρό. Το φως που αλλάζει μέσα στη διάρκεια της ημέρας. Τα σύννεφα που σχηματίζουν εικόνες χωρίς να ζητούν την προσοχή κανενός.
Τα χρώματα της φύσης, αναλλοίωτα, ακατάπαυστα μεταμορφώνονται από εποχή σε εποχή. Ένα δάσος που αναπνέει σιωπηλά. Η θάλασσα που δεν επαναλαμβάνει ποτέ το ίδιο κύμα. Ένα δέντρο που μεγαλώνει αργά, αδιαφορώντας για τις τάσεις, τους οικονομικούς δείκτες, τους αλγόριθμους και τις ειδήσεις της ημέρας.
Κοιτάζοντας γύρω μας ανακαλύπτουμε ότι ο κόσμος δεν είναι μόνο αυτό που προβάλλεται στις μικρές, ελαφρώς μίζερες, οθόνες μας. Είναι και αυτό που συμβαίνει μπροστά στα μάτια μας, χωρίς φίλτρα, χωρίς μοντάζ, χωρίς επιμέλεια.
Και δεν είναι μόνο η φύση που λειτουργεί έτσι...
Είναι και τα τόσα θαύματα που δημιούργησε ο άνθρωπος.
Ω ναι! Τόσα πολλά θαύματα γύρω μας!
Αυτές οι πόλεις που χτίστηκαν πέτρα πέτρα.
Οι γέφυρες που ενώνουν τόπους. Οι βιβλιοθήκες που συγκεντρώνουν αιώνες γνώσης. Η μουσική, η αρχιτεκτονική, η τέχνη, η επιστήμη. Οι δρόμοι που διασχίζουν βουνά. Τα πλοία που διασχίζουν ωκεανούς. Οι καθεδρικοί ναοί, τα μουσεία, τα θέατρα, τα μικρά σπίτια που φιλοξένησαν γενιές ανθρώπων.
Ακόμη και το ίδιο το κινητό τηλέφωνο που κρατάμε στα χέρια μας είναι ένα τεχνολογικό θαύμα. Μέσα σε λίγα γραμμάρια υλικού χωράει μία γνώση που κάποτε δεν μπορούσε να συγκεντρώσει ούτε μια ολόκληρη αυτοκρατορία.
Μέσα σε δευτερόλεπτα μπορούμε να επικοινωνήσουμε με ανθρώπους στην άλλη άκρη του πλανήτη. Να δούμε εικόνες από μέρη που ίσως δεν επισκεφθούμε ποτέ. Να μάθουμε, να δημιουργήσουμε, να μοιραστούμε.
Αυτό είναι πράγματι ένα θαύμα.
Όμως όπως κάθε θαύμα, έτσι και αυτό κρύβει και μια σκιά.
Γιατί η ίδια συσκευή που φέρνει κοντά αυτό που βρίσκεται μακριά μπορεί και να απομακρύνει αυτό που βρίσκεται δίπλα μας.
Η οθόνη, μάς επιτρέπει να βιώνουμε συναισθήματα για γεγονότα που δεν ανήκουν στο άμεσο περιβάλλον μας. Θυμώνουμε για ανθρώπους που δεν γνωρίζουμε. Φοβόμαστε για καταστάσεις που δεν επηρεάζουν την καθημερινότητά μας. Συγκρινόμαστε με ζωές που έχουν επιμεληθεί προσεκτικά για να φαίνονται ιδανικές.
Αποκτούμε απόψεις για τόπους που δεν έχουμε επισκεφθεί και για ανθρώπους που δεν έχουμε συναντήσει ποτέ.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ενημερωνόμαστε. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η πληροφορία αντικαθιστά την ίδια την προσωπική μας εμπειρία.
Όταν ο κόσμος που βλέπουμε μέσα από την οθόνη γίνεται πιο πραγματικός και δικός μας κόσμος και από τον κόσμο που αγγίζουμε.
Τότε δημιουργείται μια ιδιότυπη παραμόρφωση της πραγματικότητας μέσα στην οποία υπάρχουμε.
Η οθόνη δεν μας δείχνει τον κόσμο όπως είναι. Μας δείχνει τον κόσμο όπως τραβά περισσότερο την προσοχή μας.
Και η προσοχή μας σπάνια κερδίζεται από την ηρεμία, την ομορφιά ή την καθημερινότητα. Αντίθετα κερδίζεται από το σοκ, τον φόβο, τη σύγκρουση και την υπερβολή.
Έτσι, ενώ μπορεί να ζούμε σε μια ασφαλή γειτονιά, να έχουμε ανθρώπους που μας αγαπούν και να απολαμβάνουμε μια σχετικά ήρεμη ζωή, συχνά αισθανόμαστε ότι βρισκόμαστε μέσα σε έναν κόσμο που συνεχώς καταρρέει.
Η ψυχολογία μας βλέπεις δεν αντιδρά μόνο σε όσα ζούμε, αντιδρά και σε όσα παρακολουθούμε.
Γι' αυτό και η οθόνη μπορεί να γίνει ταυτόχρονα από παράθυρο, μια σκοτεινή φυλακή.
Μπορεί να καλλιεργήσει ένα ψεύτικο αίσθημα ασφάλειας, κάνοντάς μας να πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε τον κόσμο μόνο και μόνο επειδή τον παρακολουθούμε. Μπορεί όμως να καλλιεργήσει και ένα ψεύτικο αίσθημα ανασφάλειας, πείθοντάς μας ότι ο κίνδυνος βρίσκεται παντού, ακόμη κι όταν γύρω μας επικρατεί ηρεμία.
Στην πραγματικότητα, ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος για να ζει μέσα σε ένα συγκεκριμένο και ορισμένο περιβάλλον. Να ακούει ήχους, να μυρίζει μυρωδιές, να περπατά, να αγγίζει, να συναντά πρόσωπα. Να αισθάνεται και να εκφράζεται. Η συνείδησή του διαμορφώθηκε επί χιλιάδες χρόνια μέσα από την άμεση εμπειρία και όχι μέσα από ατελείωτες και συνεχόμενες ροές πληροφοριών.
Ίσως γι' αυτό νιώθουμε συχνά κουρασμένοι χωρίς να έχουμε κάνει τίποτα. Επειδή ο νους μας επεξεργάζεται αδιάκοπα γεγονότα που βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, σαν να συμβαίνουν δίπλα μας.
Και ίσως γι' αυτό η πιο ριζοσπαστική πράξη της εποχής μας να είναι μερικές φορές η πιο απλή.
Να αφήσεις το κινητό σου στην άκρη για λίγο.
Να κοιτάξεις έξω από το παράθυρο του σπιτιού ή του αυτοκινήτου.
Να περπατήσεις.
Να παρατηρήσεις το φως πάνω στα κτίρια, τα πρόσωπα των ανθρώπων, τα φύλλα που κινούνται από τον άνεμο.
Όχι επειδή ο κόσμος δεν έχει θηριωδίες, δράματα και εγκλήματα. Έχει. Πάντα είχε.
Αλλά επειδή οι θηριωδίες δεν είναι ολόκληρη η ιστορία του κόσμου μας. Ποτέ δεν ήταν.
Η ιστορία του κόσμου είναι επίσης η αγάπη, η δημιουργία, η φιλία, η περιέργεια, η τέχνη, η ανακάλυψη, η φύση και η καθημερινή επιμονή εκατομμυρίων ανθρώπων να συνεχίζουν να ζουν.
Γι' αυτό, πριν αποφανθείς ότι η ζωή είναι μόνο άσχημη, άφησε για λίγο την οθόνη στην άκρη και κοίταξε γύρω σου, σε αυτούς τους πέντε κοντινούς ανθρώπους σου. Έξω από το παράθυρο σου.
Ίσως ανακαλύψεις ότι η ζωή δεν έγινε ξαφνικά πιο σκοτεινή. Ίσως απλώς συνήθισες να την κοιτάζεις μέσα από ένα παράθυρο που δείχνει μόνο τη φωτιά που καίει και όχι το δάσος που υπάρχει ακόμα.
Τότε θα θυμηθείς κάτι που η καθημερινή υπερπληροφόρηση μάς κάνει συχνά να ξεχνάμε.
Το γεγονός ότι υπάρχουμε, ότι αναπνέουμε, ότι μπορούμε να αισθανθούμε τον άνεμο στο πρόσωπό μας και να δούμε τον ήλιο να δύει, είναι ήδη ένα μικρό αλλά απίστευτα σημαντικό θαύμα.
Τα περισσότερα από αυτά τα θαύματα δεν βρίσκονται μέσα στην οθόνη μας. Βρίσκονται ακριβώς έξω από το παράθυρό μας ή μέχρι εκεί που μπορεί να φτάσει το χέρι μας για να αγγίξει κάτι.
X CivilA
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου