The Devil wears Prada.
Πράγματι, όταν βγήκε η πρώτη αυτή ταινία, η λέξη Prada, είχε διαφορετική αξία απο αυτή που έχει σήμερα.
Από το 2006 μέχρι σήμερα άλλαξαν πολλά και με σιγουριά μπορώ να πω ότι, ο διάβολος φορούσε Prada. Πλέον φοράει πολυεστέρα με επωνυμία Shein ή και Prada, γιατί έπεσαν και αυτές οι Θερμοπύλες στον πόλεμο της χρηματιστηριακής μόδας.
Ο σημερινός πολυεστέρας φτάνει σε σακούλα μέσα σε 48 ώρες, μυρίζει χημικό εργοστάσιο, παράνομη και κακοπληρωμένη εργασία και φωτογραφίζεται μπροστά από έναν καθρέφτη με LED φωτάκια και ενα caption τύπου “obsessed”.
Σας καλωσορίζω λοιπόν στη νέα, θαμπή, εποχή της μόδας.
Ή μάλλον, στην εποχή χωρίς καμία μόδα.
Ας ξεκινήσουμε αυτήν την κουβέντα-μονόλογο και σας προειδοποιώ πως δεν μπορώ να κάνω hold back.
Το "The Devil Wears Prada" δεν ήταν ποτέ απλώς μια ταινία για όμορφα ρούχα και κακές γυναίκες με ψηλά τακούνια που έκαναν "κλακ κλακ" στα μωσαϊκά του Runway. Ήταν σίγουρα μια ταινία για εξουσία. Για ιεραρχία. Για αισθητική αυστηρότητα. Για έναν κόσμο σκληρό, συχνά άδικα ελιτίστικο, αλλά με επίγνωση του τι εκπροσωπεί. Η Miranda Priestly δεν ήταν απλώς ένα αφεντικό βγαλμένο από τα έγκατα της κόλασης. Ήταν η προσωποποίηση ενός συστήματος που πίστευε πως η μόδα έχει βάρος, κανόνες, ιστορία και ευθύνη. Και ας μη γελιομαστε, στην πραγματική ζωή η Άννα Γουίντορ είναι η ζωντανή θεματοφύλακας του χώρου, αν και φυσικά έχει κάνει πολλές εκπτώσεις για να επιβιώσει.
Και τώρα τι γίνεται;
Τώρα ήρθε το sequel, (για να με αποτελειώσει),να μας δείξει κάτι πολύ πιο θλιβερό από μια σκληρή αρχισυντάκτρια. Μας δείχνει μια αισθητική αυτοκρατορία κουλτούρας και φιλοσοφίας που κατέρρευσε με πάταγο αλλά τα αυτιά όλων ήταν βουλωμένα με δολάρια και δεν μπόρεσαν να ακούσουν τον εκκωφαντικό αυτό ήχο.
Η νέα ταινία λοιπόν, μοιάζει σχεδόν με μεταθανάτια αφήγηση ενός κόσμου που έχει ήδη χάσει τη μάχη. Βλέπεις τη Μιράντα αποδυναμωμένη, αναγκασμένη να διαπραγματευτεί με οικονομικούς παράγοντες, να κάνει εκπτώσεις, να χάνει σταδιακά την αίγλη και τον έλεγχο. Αυτή είναι ίσως η πιο ειλικρινής στιγμή της ταινίας, η στιγμή που δυο εντελώς αντίθετοι κόσμοι αναγκάζονται να συναντηθούν, έστω κι αν η σκηνοθεσία είναι θαμπή, φοβική και αισθητικά άτολμη κατά τη γνώμη μου.
Αυτό ακριβώς συνέβη και στα περιοδικά μόδας αγαπητοί μου.Έχασαν το κέντρο βάρους τους.
Κάποτε η Vogue και πολλοί ακόμα τίτλοι, τα editorials, οι creative directors και οι οίκοι μόδας δημιουργούσαν πολιτισμική παρακαταθήκη. Ακόμα και σήμερα επιστρέφουμε όλοι σε παλιά editorials και βρίσκουμε αισθητική, αφήγηση, ιδέα, πρόθεση, φιλοσοφία. Υπήρχε το αίσθημα ότι η μόδα δεν είναι απλώς προϊόν, είναι πολιτισμός, είναι μια συνθήκη που μας περιβάλλει.
Σήμερα το editorial αντικαταστάθηκε από ένα haul 23 δευτερολέπτων. Τι εμπειρία μπορείς να έχεις σε 23" ; Καμία. Μπορείς να αντιδράσεις μόνο βάση ενστίκτου και κρατήστε το αυτό.
Η αισθητική ευθύνη αντικαταστάθηκε από engagement. Δεν νοιάζει κανέναν η επίδραση, αρκεί να προκαλέσει αρκετά ώστε να υπάρξει παρουσία και αλληλεπίδραση.
Η έμπνευση αντικαταστάθηκε από τον αλγόριθμο.
Και η μόδα αντικαταστάθηκε από refresh rate.
Κοινώς άλλαξε ο καρδιακός παλμός και ο ρυθμός ζωής του σώματος που λέγεται μόδα.
Πάμε παρακάτω.
Η Shein δεν πουλά ρούχα. Και το γράφω αυτό υπό τη μορφή της δήλωσης. Είναι αδιαπραγματευτο για εμένα.
Τι πουλάει; Πουλάει μικρές εκρήξεις ντοπαμίνης σε ανθρώπους που έχουν εκπαιδευτεί να καταναλώνουν ψυχαναγκαστικά για να αισθανθούν ορατοί.
Και αυτή η αλήθεια που κανείς δεν θέλει να παραδεχτεί, είναι η αδιαπραγμάτευτη διάγνωση μου.
Ζούμε στον πλανήτη των εκπτώσεων.
Κάνουμε εκπτώσεις στην παιδεία, στην καλλιέργεια, στη συμπεριφορά, στη δημιουργία, στο συναίσθημα, στα όρια, στην ποιότητα, στην αισθητική.
Στα πάντα!
Σε όλα έχει επέλθει η κατάρρευση τιμών εκτός όμως από το ανήθικο κέρδος.
Εκεί δεν γίνεται ποτέ, καμία έκπτωση.
Αντίθετα, εκεί υπάρχει αμείλικτη συνέπεια μέσα στα τελευταία πολλά χρόνια.
Γιατί το σύστημα κατάλαβε κάτι πολύ νωρίς, ότι είμαστε πρόθυμοι να αγοράσουμε σχεδόν τα πάντα αρκεί να μας υποσχεθούν πως θα μοιάζουμε σημαντικοί. Προσοχή, δεν θα είμαστε, θα μοιάζουμε.
Και κάπου εκεί ξεκίνησε ο πραγματικός ξεπεσμός της μόδας, οχι από την κακή ποιότητα, αυτό ήταν το τελευταίο στάδιο.
Ο ξεπεσμός ξεκίνησε όταν οι άνθρωποι σταμάτησαν να έχουν αισθητικό κριτήριο αλλά συνέχισαν να έχουν τεράστια ανάγκη κοινωνικής αποδοχής. Όταν το ρούχο έπαψε να είναι έκφραση και έγινε διαβατήριο ύπαρξης μέσα σε περιβάλλοντα που δεν ήταν ανάλογα του προσωπικού δρόμου του καθενός.
Όταν κοινώς, η κατανάλωση μετατράπηκε σε υποχρεωτική κοινωνική απόδειξη.
Σήμερα δεν αγοράζεις επειδή αγαπάς κάτι, όχι.
Αγοράζεις επειδή φοβάσαι ότι χωρίς αυτό δεν υπάρχεις. Και αν το πάμε παραπέρα, δεν υπάρχεις με τον τρόπο που βλέπεις τους άλλους να υπάρχουν. Η μίμηση είναι φοβερή στο είδος μας.
Και το ακόμα πιο τραγικό είναι ότι αυτό βαφτίστηκε "εκδημοκρατισμός της μόδας".
Λυπάμαι που θα σας το χαλάσω, αλλά Όχι.(Με κεφάλαιο Ο)
Αυτό δεν είναι εκδημοκρατισμός.
Είναι η πρώτη παγκόσμια δικτατορία κατανάλωσης.
Ποτέ άλλοτε στην ιστορία δεν υπήρχε τόσο ασφυκτική πίεση να αγοράζεις συνεχώς για να διατηρείς την κοινωνική σου ορατότητα. Ποτέ άλλοτε οι άνθρωποι δεν ένιωθαν τόσο έντονα ότι αν δεν καταναλώσουν συγκεκριμένα προϊόντα, ή αν δεν ακολουθήσουν συγκεκριμένα trends και αισθητικές συμπεριφορές θα εξαφανιστούν κοινωνικά.
"Δεν είναι όλα για όλους" λένε πολλοί και τρομάζουν μήπως ακουστούν ελιτιστές.
Κι όμως, δεν είναι όλα για όλους και όχι δεν είναι ελιτιστές.
Ούτε και ήταν ποτέ φυσικά.
Άλλες ζωές έχουμε όλοι, άλλες ανάγκες, διαφορετικούς χαρακτήρες, άλλες επιθυμίες. Γιατί πρέπει να τα εξισωσουμε όλα αυτά, γιατί πρέπει να χάσουμε την ταυτότητα μας ή ακόμα χειρότερα, να μην την αναπτύξουμε ποτέ.
Το πρόβλημα δεν είναι και δεν ήταν ποτέ, ότι κάποιοι οίκοι ήταν δύσκολα προσβάσιμοι. Το πρόβλημα είναι ότι οι ίδιοι οι οίκοι πούλησαν την ταυτότητά τους μαζικά, ευτελίζοντας αυτό που υποτίθεται ότι υπερασπίζονταν και σε έκαναν να πιστέψεις ότι το κάνουν για εσένα, για να μπορείς να είσαι κομμάτι της συμπερίληψης. Ενώ φυσικά δεν είσαι. Είσαι απλώς μέρος της μεγάλης απάτης του μάρκετινγκ.
Και αυτή είναι μεγάλη ντροπή.
Όταν ένας οίκος πολυτελείας μετατρέπει το όνομά του σε μαζικό λογότυπο προς κατανάλωση, δεν εκδημοκρατίζει την πολυτέλεια. Καταστρέφει την έννοια και την ουσία της πολυτέλειας.
Γιατί η πραγματική αίγλη δεν ήταν ποτέ το logo, ήταν όμως η δεξιοτεχνία, η κατασκευή, η σιλουέτα, η ιστορία, η έρευνα, η τεχνική, η ιδέα.
Αλλά το μεγαλύτερο μέρος του κοινού δεν ενδιαφέρεται και δεν κατανοεί τίποτα από αυτά.
Θέλει μόνο να ενταχθεί φαινομενικά σε έναν κόσμο που κανονικά δεν θα μπορούσε να αγγίξει και έτσι καταλαβαίνω ότι ζούμε και τα αποθιμενα των περασμένων γενιών.
Τόση ανασφάλεια σήμερα;
Τόση μιζέρια ντυμένη με πολυεστέρα;
Τόση ανάγκη να φανούμε σημαντικοί μέσω υπερτιμημένων προϊόντων κακής ποιότητας;
Και πάνω σε αυτήν ακριβώς την ανασφάλεια χτίστηκε το πιο ανήθικο marketing των τελευταίων δεκαετιών.
Η μόδα κάποτε δημιουργούσε επιθυμία.
Τώρα δημιουργεί απλά ψυχολογική εξάρτηση, βλέπεις η λούπα των 23" έχει τεράστιο αντίκτυπο στη νευρολογία σου.
Και όχι, για να το λύσουμε μια για πάντα, αυτό που βλέπουμε σήμερα δεν είναι μόδα.
Είναι παραγωγή.
Είναι κατανάλωση.
Είναι ανακύκλωση εικόνων που πεθαίνουν μέσα σε μία ημέρα.
Η μόδα έφαγε τη σάρκα της κυρίες και κύριοι.
Ανακυκλώνεται διαρκώς, αυτοχαϊδεύεται νοσταλγικά, πουλά "επιστροφές" δεκαετιών που ήδη ανακυκλώθηκαν τρεις φορές και καταλήγει σε μια κρεμάστρα για ένα Instagram story πριν εξαφανιστεί ξανά.
Έμποροι υπάρχουν πολλοί και μπορούν να γίνουν ακόμα περισσότεροι. Σχεδιαστές όμως, ελάχιστοι.
Και αυτή είναι ίσως η πιο σκληρή αλήθεια απ’ όλες, η μόδα δεν πέθανε επειδή έγινε φθηνή.
Πέθανε όταν σταμάτησε να πιστεύει ότι αυτό που παράγει είναι λιγότερο σημαντικό από έναν χρηματιστηριακό δείκτη.
Το τελευταίο πράγμα που θα γράψω σε αυτό το κείμενο είναι, όχι, να μην ασχοληθείτε με τη μόδα.
Να κάνετε μια άλλη δουλειά.
Η μόδα έχει τεράστια αντίφαση, απαιτεί να είσαι ταυτόχρονα χειρονάκτης και καλλιτέχνης.
Οπότε δεν είναι ούτε απασχόληση, ούτε εργασία.
Είναι κάτι που μόνο όσοι έχουν φάει, το σύνολο των ημερών τους πάνω της, μπορούν να προσδιορίσουν.
Για αυτό, να κάνετε κάτι άλλο και να αφήσετε τη μόδα ήσυχη.
X CivilA
υγ. Αφιερωμένο στη φίλη, που δεν χρειάζεται να ανταλλάξουμε ούτε μια λέξη για να συνεννοηθούμε για αυτό το θέμα.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου