~Γιατί η γυναίκα παραμένει τρίτη σε έναν χώρο που την αφορά περισσότερο από όλους.
Γιατί στη μόδα συμβαίνει κάτι παράδοξο, η γυναίκα είναι το κέντρο του προϊόντος, αλλά όχι πάντα το κέντρο της εξουσίας.
Αν το δούμε με όρους επιρροής, αφήγησης και “ποιος ορίζει τι είναι μόδα”:
~ο straight άνδρας - ιστορικά, ιδιοκτήτης/δημιουργός/κριτής
~ο gay άνδρας - δημιουργός/αισθητικός διαμορφωτής
Throwback - Ιστορική βάση εξουσίας
Η μόδα, ως βιομηχανία, χτίστηκε σε πατριαρχικά πλαίσια. Οι μεγάλοι οίκοι για παράδειγμα, ιδρύθηκαν από άνδρες, χρηματοδοτήθηκαν από άνδρες και διοικούνται (σε μεγάλο βαθμό ακόμη) από άνδρες.
Η δομή της εξουσίας, βλέπετε, δεν αλλάζει τόσο γρήγορα όσο η εικόνα μας.
Η γυναίκα είναι καταναλώτρια, είναι μούσα, είναι αποδέκτης της κατάστασης, χωρις αυτό να είναι απόλυτο , αλλά σίγουρα είναι ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται.
Και είναι εντυπωσιακό ιδιαίτερα, επειδή ειναι ένας χώρος που αφορά άμεσα το γυναικείο σώμα αλλά δεν ανήκει πλήρως στη γυναικεία ματιά, ούτε είναι προσαρμοσμένο στη γυναικεία ανάγκη.
Και εδώ είναι κάτι που σπάνια λέγεται.
Η γυναίκα δημιουργός, γνωρίζει το σώμα πολύ καλά, γνωρίζει την καθημερινότητα πολύ καλά, γνωρίζει τις ανάγκες, άρα σχεδιάζει με βάση τη ζωή, την πρακτικότητα.
Η μόδα όμως για χρόνια επιβραβεύει το φαντασιακό, το υπερβολικό, το μη ρεαλιστικό. Και εκεί, η “πραγματικότητα” δεν ήταν πάντα επιθυμητή.
Για αυτούς τους λόγους, ξανά και ξανά η σκέψη αυτή επιστρέφει στο νου μου. Όσο παρατηρώ τη μόδα όχι μόνο ως αισθητική, αλλά ως σύστημα, η γυναίκα είναι το κέντρο της βιομηχανίας της μόδας είναι το κέντρο της αισθητικής, είναι η πηγή, αλλά δεν της αναγνωρίζεται η ικανότητα και η δυνατότητα να ηγηθεί.
Το σώμα της είναι το πεδίο δράσης, πάνω σε αυτό έχουν όλοι γνώμη και δικαίωμα.
Η εικόνα της είναι το προϊόν πολλών επαγγελμάτων.
Και η επιθυμία της παραμένει ο στόχος να έρθει στο προσκήνιο.
Και όμως, όταν έρχεται η στιγμή να οριστεί τι είναι μόδα, ποιος έχει τον τελευταίο λόγο, ποιος διαμορφώνει το αφήγημα, η γυναίκα είναι τελευταία και καταϊδρωμένη.
Ακούγεται σκληρό ή και υπερβολικό. Που να το ζήσετε κιόλας.
Αλλά αν το δούμε ψύχραιμα, η εικόνα που διαμορφώνεται έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Ο straight άνδρας ιστορικά κατέχει την εξουσία, ο gay άνδρας διαμορφώνει την αισθητική και η γυναίκα καταναλώνει, ενσαρκώνει, αποδέχεται ή απορρίπτει.
Η μόδα δεν γεννήθηκε σε ουδέτερο περιβάλλον, δημιουργήθηκε μέσα σε ένα πλαίσιο όπου, οι οίκοι ιδρύθηκαν από άνδρες, η εξουσία ήταν ανδρική και η γυναίκα υπήρξε μούσα, όχι δημιουργός.
Αυτό δεν αλλάζει από τη μία μέρα στην άλλη.
Η εικόνα βέβαια αλλάζει πιο γρήγορα από τη δομή.
Και κάπου εδώ έρχεται ένα πιο λεπτό, αλλά ουσιαστικό σημείο, το περίφημο “βλέμμα”.
The male gaze.
Για δεκαετίες, η γυναίκα σχεδιαζόταν για να φαίνεται, για να είναι επιθυμητή, για να αξιολογείται.
Το ανδρικό βλέμμα, είτε προέρχεται από έναν straight δημιουργό είτε από έναν gay , παραμένει βλέμμα προς τη γυναίκα και όχι εμπειρία εκ μέρους της.
Και αυτή η απόσταση, όσο δημιουργική και αν είναι, παραμένει απόσταση.
Εδώ χρειάζεται προσοχή.
Η συμβολή των gay ανδρών στη μόδα είναι τεράστια και καθοριστική, έφεραν ελευθερία, τόλμη, θεατρικότητα, αισθητική ένταση.
Αλλά το γεγονός παραμένει,συχνά σχεδιάζουν για τη γυναίκα, όχι ως γυναίκα.
Και αυτό δεν είναι κατηγορία, είναι απλώς μια διαφορετική οπτική.
Κάποιος θα μπορούσε να πει για παράδειγμα ότι ίσως αυτό σχετίζεται με το αγοραστικό κοινό.
Ίσως το gay κοινό είναι πιο ενεργό, πιο τολμηρό, πιο παρόν και ναι, έχει πολιτισμική επιρροή.
Ναι, λειτουργεί ως trend driver.
Όμως και πάλι δεν είναι εκεί η ουσία.
Γιατί η βιομηχανία της μόδας στηρίζεται οικονομικά,σε τεράστιο βαθμό, συνολικά στις γυναίκες.
Άρα το ερώτημα δεν είναι ποιος αγοράζει.
Είναι ποιος ορίζει.
Και εδώ μπαίνει ένα ακόμη επίπεδο σκέψης.
Ίσως το πιο δύσκολο να παραδεχτούμε.
Η γυναίκα δημιουργός συχνά σχεδιάζει με βάση την εμπειρία. Το σώμα που γνωρίζει. Την καθημερινότητα που έχει ζήσει και την ανάγκη που καταλαβαίνει.
Δηλαδή σχεδιάζει για μια ρεαλιστική ζωή.
Η μόδα όμως για χρόνια επιβραβεύει το αντίθετο, το ανέφικτο, το υπερβολικό, το θεατρικό.
Και έτσι, το λειτουργικό έγινε “εμπορικό”.
Και το εμπορικό έγινε ,άδικα , λιγότερο σημαντικό.
Υπάρχει λοιπόν ένας ύπουλος ρατσισμός απέναντι στις γυναίκες;
Ξεκάθαρα Ναι.
Αλλά δεν είναι κραυγαλέος, δεν είναι εύκολος να εντοπιστεί.
Είναι η μικρότερη ανοχή στο λάθος, η μεγαλύτερη ανάγκη απόδειξης, η υποτίμηση της πρακτικότητας, η διαφορετική ανάγνωση της επιτυχίας.
Και πολλές φορές, δεν προέρχεται μόνο από “τους άλλους”.
Αλλά και από εμάς τις ίδιες.
Γιατί οι γυναίκες έχουν μάθει να βλέπουν τις γυναίκες μέσα από ένα φίλτρο αξιολόγησης.
Να συγκρίνουν, να κρίνουν, να τοποθετούν.
Όχι επειδή θέλουν να μειώσουν (εντάξει ορισμένες και για αυτό) , αλλά επειδή έτσι έμαθαν να επιβιώνουν μέσα σε ένα σύστημα που τις ήθελε “αρκετές”, αλλά ποτέ “υπερβολικά καλές”.
Και κάπου εδώ αλλάζει κάτι, χωρίς πολύ θόρυβο (άλλωστε οι γυναίκες μάθαμε μέσα στους αιώνες να μην κάνουμε φασαρία), αλλά ουσιαστικά.
Η γυναίκα δεν θέλει πια να είναι μούσα.
Δεν θέλει να είναι απλώς το σώμα που ντύνεται.
Θέλει να είναι το βλέμμα, ο δημιουργός, ο αποδέκτης. Και μάντεψε, όλα αυτά ταυτόχρονα.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η πραγματική μετατόπιση της μόδας σήμερα.
Όχι στο trend, όχι στη σιλουέτα.
Αλλά στο ποιος έχει το δικαίωμα να ορίζει την αφήγηση γύρω από αυτή. Γιατί η μόδα δεν είναι μόνο ρούχα. Είναι δύναμη.
Και η δύναμη, όπως πάντα, δεν μετακινείται εύκολα.
Όμως μετακινείται.
X CivilA
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου