Δικαιωματισμός:Μέρος Δεύτερο

~ Κατανάλωση, μόδα και το «δικαίωμα να έχω»

Ή αλλιώς πέτα την Pinko σου. Oooops.

Στη σύγχρονη κοινωνία, η κατανάλωση δεν είναι απλώς μια πράξη αγοράς, αλλά μια ξεκάθαρη δήλωση.

“Μπορώ να το έχω, άρα μου ανήκει.”

“Μου ανήκει, άρα με εκφράζει.”

Στην ιστορία έχει καταγραφεί ότι η γυναίκα όντας προέκταση και κτήση του συζύγου, ντυνόταν ανάλογα με το οικονομικό status αυτού, εάν δεν ήταν παντρεμένη αντίστοιχα με το οικονομικό status του πατέρα ή αδερφού. Το σώμα μας πεδίο επίδειξης δύναμης του αρσενικού περίγυρου και το εγώ μας ένδειξη κατοχής τους. Τότε ανηκαμε εκεί. Σήμερα; 

Σήμερα ανήκουμε στο χρήμα, όσο και αν παλεύουμε για να μας ανήκει αυτό.

Εδώ ακριβώς, υπάρχει ένα κρίσιμο κενό.

Το “μπορώ να το αγοράσω” δεν σημαίνει απαραίτητα πως “έχει δημιουργηθεί για εμένα”.

Παράλληλα διαπιστώνω ότι έχουμε φύγει από την επιθυμία και έχουμε περάσει στην απαίτηση, παρότι ενήλικα, έλλογα όντα.

Η μόδα πάντα δημιουργούσε επιθυμία, κακά τα ψέματα αυτό είναι μέρος της φύσης της και βέβαια είναι λογικό και θεμιτό να επιθυμούμε το ωραία.

Σήμερα όμως βλέπουμε μια μετατόπιση από το “το θέλω” στο “το δικαιούμαι”.

Αυτό είναι το σημείο όπου η κατανάλωση συναντά αυτό που ονομάζουμε ,συχνά, «δικαιωματισμό».

Το ρούχο ήταν πάντα σύμβολο πρόσβασης, χρησιμοποιήθηκε ως αντικείμενο περιορισμού και μεταλλάχθηκε σε κοινωνική αντίδραση.

Η δυνατότητα αγοράς του, πάντα μετατρέπεται σε ένδειξη οικονομικής δύναμης και ένδειξη κοινωνικής θέσης άρα και ένδειξη συμμετοχής.

Σίγουρα έχουμε όλοι ακούσει ότι δεν αγοράζεις απλώς ένα ρούχο, αγοράζεις μια εικόνα, μια ταυτότητα, μια αφήγηση, ένα συναίσθημα, αγοράζεις δηλαδή την πιθανότητα να είσαι κάποιος άλλος ή έστω να σε δουν σαν κάποιο άλλο.

Η αγορά γίνεται το βασικό μέσο πρόσβασης; Ναι.

τότε δημιουργείται και η εξής πεποίθηση,  “Αν μπορώ να το πληρώσω, μπορώ να το οικειοποιηθώ.”

Αλλά η μόδα είναι είναι κάτι πολύ περισσότερο από το προϊόν, είναι πολιτισμός, ιστορία, κουλτούρα, ατμόσφαιρα και δομή χαρακτήρα.

Και εκεί ξεκινούν τα οεριεο “μονοπάτια” της μόδας και της κατανάλωσης.

Για παράδειγμα ,πολιτισμικά στοιχεία που γίνονται trends χωρίς κατανόηση, luxury αντικείμενα που χάνουν το πλεονέκτημά να λέγονται luxury επειδή παράγονται μαζικά, με όχι καλής ποιότητας υλικό και υπερκοστολογουνται, τάσεις που “ανήκουν” σε κοινότητες άλλων λαών και αποτελούν πολιτισμική τους ταυτότητα καταναλώνονται άκριτα από όλους.

Δεν είναι λοιπόν απλώς θέμα αισθητικής και λυπάμαι αν σας το χαλάω, είναι θέμα δημιουργίας σχέσεων με το νόημα.

Εγώ στη σχέση μου με τον εαυτό μου, εγώ σε σχέση με το χρήμα, εγώ σε σχέση με τον συνάνθρωπο κλπ.

Μέσα στις πάμπολλες ψευδαισθήσεις μας, έχουμε και την ψευδαίσθηση της ιδιοκτησίας.

Η σύγχρονη κουλτούρα μας έχει μάθει ότι “όλα έχουν τιμή, άρα όλα μπορούν να γίνουν δικά μου.”

Αλλά αυτό δεν ισχύει πλήρως, γιατί δεν αγοράζονται ουτε η εμπειρία, ούτε ο βίωμα, ούτε η δημιουργική διαδικασία και συνθήκη που γέννησε κάτι. Το αποτέλεσμα τους ναι, μπορείς να το αγορασεις, αλλά δικό σου ίσως να μη γίνει ποτέ. Και τελικά μέσα σε όλα αυτά, μόδα γίνεται ένα πεδίο όπου μπλέκονται το δικαίωμα, η επιθυμία, η οικονομική δυνατότητα, η πολιτισμική κατανόηση και κάτι που δεν θέλει κανένας, η ευθύνη.

Το ερώτημα δεν είναι απλό. Δεν είναι “να αγοράζουμε ή όχι”. Είναι κάτι πιο σύνθετο,

 Καταλαβαίνουμε αυτό που καταναλώνουμε;

Πολύ αργά συμβαίνει μια ενδιαφέρουσα μετατόπιση και πιθανολογω εδώ και καιρό, ότι ίσως  η επόμενη φάση της μόδας δεν είναι να μπορούμε να τα έχουμε όλα.

Αλλά να επιλέγουμε τι αξίζει να έχουμε. Και αυτό δεν σχετίζεται με το οικονομικό μας status.

    ~•Σημειώσεις μιας εκπαιδεύτριας μόδας•~

•Η επιθυμία, το logo και η αυταπάτη της πρόσβασης σε έναν κόσμο που δεν μπορεί ποτέ να είναι μαζικός.

Ζούμε σε μια εποχή όπου η κατανάλωση δεν είναι απλώς επιλογή, είναι καθαρή δήλωση του τι πρεσβεύω και ποιος είμαι στη ζωή μου.

Δεν αγοράζουμε απλώς ένα ρούχο ή μια τσάντα.

Αγοράζουμε την ιδέα ότι ανήκουμε κάπου.

Και κάπου εκεί, πολύ αθόρυβα, γεννιέται μια νέα πεποίθηση,  «Αν μπορώ να το αγοράσω, μου ανήκει.» «Αν το φοράω, είμαι μέρος του.»

Ας το πούμε καθαρά.

Όχι.

Όχι δεν είσαι. Όχι δεν είμαι.

Και αυτό δεν είναι κακό.

Όχι, η απόρριψη που μπορεί να βιώσεις ή το δεικτικό βλέμμα γιατί δεν ξόδεψες χρήματα σε κάτι που ουσιαστικά δεν σε εκφράζει, επειδή το έχουν όλοι, δεν είναι κάτι κακό.

Το αντίθετο θα έλεγα.

Το luxury βλέπετε δεν ήταν ποτέ θέμα τιμής και μόνο.

Ήταν  και παραμένει θέμα σπανιότητας, δεξιοτεχνίας, χρόνου, πολιτισμικού βάρους και κυρίως περιορισμένης πρόσβασης.

Και εδώ ξεκινά η παρεξήγηση της εποχής.

Γιατί σήμερα, η αγορά έχει βρει έναν εξαιρετικά ευφυή τρόπο να απαντήσει σε μια πολύ ανθρώπινη ανάγκη.

 Την ανάγκη να ανήκουμε.

Δεν σου λέει “δεν είναι για σένα”, σου λέει,  “έλα, θα σου δώσω κάτι που μοιάζει.”.

Κάπως έτσι δημιουργείται ένας νέος χώρος ανάμεσα στο luxury και το mass production.

Και τώρα ας το πούμε και λίγο πιο… άβολα.

Η τσάντα της Pinko, τα UGG σου, η mass παραγωγή των Karl Lagerfeld, Valentino και Michael Kors και τόσα άλλα προϊόντα αντίστοιχων brand,

κρατήσου,

ΔΕΝ είναι luxury.

Overpriced; Συχνά ναι.

Luxury; Όχι.

Αν ήταν, δεν θα τα βλέπαμε παντού.

Δεν θα ήταν επαναλαμβανόμενα.

Δεν θα ήταν προβλέψιμα.

Δεν θα ήταν αναμενόμενα.

Και ξέρεις γιατί τα βλέπουμε τόσο συχνά;

Όχι γιατί είναι σπάνια, αλλά γιατί είναι ορατά, δηλαδή είναι φτιαγμένα για να φαίνονται, για να αναγνωρίζονται, για να επικοινωνούν ότι “μπορώ να το αγοράσω.”

Και κάπου εδώ υπάρχει μια μικρή ειρωνεία.

Γιατί την ίδια στιγμή που προσπαθείς να δείξεις πρόσβαση, όλο αυτό το σύστημα γνωρίζει ότι αυτό που αγοράζεις είναι η εικόνα για να έχεις πρόσκαιρη πρόσβαση.

Στις ίδιες  ή και σε χαμηλότερες  τιμές, μπορείς να βρεις εξαιρετική ποιότητα από μικρότερα διεθνή brands, με πραγματική κατασκευαστική δεξιοτεχνία και ουσιαστικό design.

Αλλά εκεί κανείς δεν θα δει το logo.

Και εκεί αρχίζει το πραγματικό ερώτημα.

Για ποιον αγοράζεις;

Για εσένα ή για το βλέμμα του άλλου;

Και ας χαλαρώσουμε λίγο πραγματικά, δεν είναι Dior by John Galliano και γενικά δεν είναι Dior, Givenchy, Gaultier, Balmain.

Δεν είναι Alexander McQueen του 2002.

Δεν είναι εκείνο το σημείο όπου η μόδα ήταν ιδέα και ρίσκο, raw δημιουργία χωρίς φίλτρο.

Και για να πούμε και κάτι πολύ σημαντικό, η ένδειξη luxury, με όλες τις προδιαγραφές που έχει, δεν προσθέτει στον αγοραστή, προσθέτει στον οίκο, προσθέτει στην ταυτότητα και την ιστορία του, ότι στα χρόνια της μαζικής κατανάλωσης και παραγωγής, της σχεδόν ανύπαρκτης ποιότητας (έτσι για να είμαι ισοπεδωτικη γιατί ξύπνησα στραβά) ο οίκος αυτός, μικρός ή μεγάλος, δεν έχει σημασία, κράτησε το επίπεδο ψηλά χωρίς να γίνεται έρμαιο των χρημάτων.

Κοινώς σου κούνησε το δάχτυλο και σου είπε,

Δεν μπορείς να τα έχεις όλα.

Αυτό που ζούμε λοιπόν σήμερα είναι κάτι άλλο, ξένο, στην παραπάνω νοοτροπία.

Είναι ενα σύστημα που δεν πουλάει απλώς ρούχα, πουλάει συμμετοχή, πουλάει ταυτότητα, την αίσθηση ότι ανήκεις σε κάτι μεγαλύτερο, ότι σε συμπεριλαμβάνουν σε κάτι πέρα από εσένα και τη ζωή που κανείς.

Και ίσως τελικά το πιο τίμιο που μπορούμε να κάνουμε σαν αγοραστές είναι αυτό να καταλάβουμε τι αγοράζουμε.

Γιατί στο τέλος το luxury δεν είναι αυτό που φαίνεται.

Είναι αυτό που δεν χρειάζεται να αποδειχθεί.

Την καλημέρα μου.

X CivilA 

υγ. Να προσέχετε βρέχει. Πολύ.