Ο κόσμος που βλέπουμε γίνεται ο κόσμος που είμαστε||How does the world we see become the world we are.

 An English version of the article follows below.

~Αρχιτεκτονική, αισθητική και νευρολογία.

Πώς ο κόσμος που βλέπουμε γίνεται ο κόσμος που είμαστε;

Από μικρή είχα ερωτήματα, δεν τα εξέφραζα, έψαχνα να διαβάσω τις απαντήσεις γύρω μου. Έβλεπα ένα κτίριο και δεν μου ασκούσε θετική επιρροή, το ένιωθα κάπως βίαιο στην ιδιοσυγκρασία μου, αργότερα το ονόμασα ακαλαίσθητο.

"Μα αν είναι ακαλαίσθητο, τότε γιατί υπάρχουν τόσα πολλά σαν κι αυτό;" αναρωτιόμουν μέσα στο κεφάλι μου.

Άλλοτε αναρωτιόμουν για τις υφές , "μα δεν είναι κατάλληλες"εμ διαπίστωνα χωρίς να ξέρω καν τι εννοώ.

Και κάπου εκεί, μέσα σε αυτή τη διαπίστωση, ξεκίνησα να αναρωτιέμαι όχι μόνο για το τι βλέπω, αλλά για το, γιατί το βλέπω έτσι.

Ίσως να ήταν κάπως ανορθόδοξο για ένα παιδί δέκα χρονών που έπρεπε να διαβάζει αγγλικά, μαθηματικά και γλώσσα, να διαβάζει το περιβάλλον του.

Πολλά χρόνια μετά, συνειδητοποιώ κάτι που δεν μου είχε πει κανείς τότε ξεκάθαρα, ότι ο χώρος δεν είναι ουδέτερος, μας διαμορφώνει. Εμάς, το συναίσθημα, τη σκέψη, τις μνήμες, τις αντιδράσεις.

Η αρχιτεκτονική δεν είναι απλώς το περίβλημα της ζωής μας.  Δεν είναι απλά τέσσερις τοίχοι και κουφώματα. Είναι ένας αόρατος μηχανισμός που επηρεάζει το πώς αισθανόμαστε, πώς σκεφτόμαστε, πώς κινούμαστε.

Το ύψος ενός ταβανιού για παράδειγμα μπορεί να επηρεάσει τη δημιουργικότητα μας. Το φως ενός δωματίου, αν είναι τεχνητό ή φυσικό μπορεί να καθορίσει τη διάθεσή μας. Η πυκνότητα μιας πόλης μπορεί να αυξήσει το άγχος μας ή να ενισχύσει την αίσθηση του ανήκειν.

Όλα αυτά δεν είναι θεωρία, δεν είναι εικασίες, είναι νευρολογία.

Ο εγκέφαλος του κάθε ανθρώπου αντιδρά στον χώρο όπως αντιδρά σε ένα οποιοδήποτε συναίσθημα. Οι καμπύλες μορφές μας ηρεμούν, οι απότομες γωνίες μας δημιουργούν ένταση και μας κρατούν σε μιαν περίεργη εγρήγορση. Το φυσικό φως ρυθμίζει τις ορμόνες μας και καθορίζει τη χημεία μας.

Άρα, όταν μεγαλώνουμε μέσα σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον, δεν μαθαίνουμε μόνο να το αναγνωρίζουμε βάση των χαρακτηριστικών του. Μαθαίνουμε να το αναζητούμε. Μαθαίνουμε να είμαστε, να ζούμε, να επιβιωνουμε μέσα από και σε αυτό.

Έτσι μπορούμε να καταλάβουμε ότι το αισθητικό μας φίλτρο μόνο τυχαίο δεν είναι.

Κάποιοι άνθρωποι παραδείγματος χάριν αγαπούν το μίνιμαλ, αλλοι πάλι την υπερβολή. Κάποιοι θέλουν φως και κάποιοι άλλοι  προτιμούν τη σκιά.

Όλο αυτό δεν είναι απλώς “γούστο”, είναι κάτι περισσότερο, είναι προγραμματισμός, ακριβώς επειδή είναι μνήμη.

Το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουμε γίνεται το πρώτο μας αισθητικό και συναισθηματικό λεξικό. Οι γραμμές των κτιρίων, τα χρώματα των τοίχων, οι σκιές στους δρόμους ,όλα αυτά εγγράφονται μέσα μας σαν την πρώτη, μοναδική και αδιαπραγμάτευτη κανονικότητα.

Έπειτα, ως ενήλικες, νομίζουμε ότι “επιλέγουμε”, στην όμως πραγματικότητα, απλά αναγνωρίζουμε αυτό που ήδη μας έχει διαμορφώσει τα πρώτα χρόνια μας, γιατί είναι οικείο.

Εδώ όμως τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο ενδιαφέροντα, γιατί αν η αισθητική μας, διαμορφώνεται από το περιβάλλον, τότε το περιβάλλον δεν είναι απλώς ζήτημα γούστου ,είναι ζήτημα πολιτικής.

 -Όχι εκεί που πάει το μυαλό σου.-

Ποιος αποφασίζει πώς θα είναι μια πόλη;

Ποιος επιλέγει αν θα υπάρχει πράσινο, φως, ανθρώπινη κλίμακα ή απρόσωποι όγκοι;

Ποιος καθορίζει αν θα ζούμε μέσα σε ομορφιά και αρμονία ή μέσα σε ατελείωτη οπτική κόπωση;

Η αισθητική βλέπεις δεν είναι ποτέ ουδέτερη, είναι μια μορφή επιδραστικής εξουσίας.

Ένας κακοσχεδιασμένος χώρος δεν είναι απλώς “άσχημος”, είναι ένας χώρος που παράγει άγχος, αποξένωση, κόπωση και πόσα ακόμα αρνητικά συναισθήματα άρα αυτά δημιουργούν αρνητικό βίωμα, αρνητική εμπειρία.

Ενώ ένας όμορφος, ανθρώπινος χώρος παράγει ηρεμία, σύνδεση, ελεύθερο,δημιουργικότητα.

Άρα, όταν μιλάμε για αισθητική, μιλάμε πάντα για ποιότητα ζωής.

Και ακριβώς εδώ έρχεται το χρώμα.

Το χρώμα κατ' εμέ είναι το πιο υποτιμημένο εργαλείο επιρροής.

Το ξέρεις ότι έχουμε ενστικτώδη αντίδραση στο χρώμα;

Το ξέρεις ότι επηρεάζει το μεταβολισμό, τον ύπνο, την εύρεση ερωτικού συντρόφου, την όρεξη και πόσα, πόσα ακόμα!;

Για παράδειγμα, το κόκκινο επιταχύνει τον καρδιακό ρυθμό, το μπλε ηρεμεί το νευρικό σύστημα. Το κίτρινο ενεργοποιεί την προσοχή και το πράσινο ισορροπεί και καταπραΰνει.

Δεν είναι κοινωνικοί συμβολισμοί μόνο, είναι η βιολογία μας.

Το χρώμα είναι ο πιο άμεσος τρόπος με τον οποίο το περιβάλλον “μιλά” στο σώμα μας και μάντεψε, δεν χρειάζεται να το μεταφράσεις, δεν χρειάζεται καν να προσπαθήσεις να το καταλάβεις. Απλά το νιώθεις.

Οι κοινωνίες όπως είναι αναμενόμενο έχουν φορτώσει τα χρώματα με νόημα, συμβολισμούς και ερμηνείες.

Το μαύρο έγινε πένθος. Το ροζ έγινε τρυφερότητα. Το κόκκινο έγινε πάθος. Το μπλε έγινε αγορίστικο.

Κάθε επιλογή χρώματος λοιπόν είναι ταυτόχρονα εξίσου προσωπική αλλά και κοινωνικά καθορισμένη.

Κάπου εδώ, μπαίνει και η μόδα στο παιχνίδι.

Αν η αρχιτεκτονική είναι ο χώρος που κατοικούμε, η μόδα είναι ο "χώρος" που φοράμε, μας περιβάλλει.

Είναι ότι κοντινότερο στο μεγαλύτερο όργανο μας, το δέρμα μας.

Όπως ακριβώς ο χώρος επηρεάζει τη διάθεσή μας, έτσι και το ρούχο επηρεάζει τη στάση του σώματος μας για παράδειγμα, τη συμπεριφορά μας, την αυτοαντίληψή μας.

Φοράς μαύρο και νιώθεις πιο προστατευμένος.

Φοράς κόκκινο και αισθάνεσαι ότι γίνεσαι πιο ορατός.

Φοράς λευκό και αισθάνεσαι μια καθαρότητα ή ίσως και ευαλωτότητα.

Και όλα αυτά δεν είναι φαντασία, δεν είναι εικασία, είναι αυτό που η επιστήμη ονομάζει enclothed cognition.

Το σώμα αντιδρά σε αυτό που φοράει, τόσο σε σχέση με το χρώμα, την εφαρμογή αλλά εννοείται και το υλικό.

Η μόδα βλέπεις δεν είναι και δεν ήταν ποτέ η επιφάνεια, είναι τα βάθος μιας κοινωνίας, το κοινωνικοπολιτικό της τεκμήριο, είναι, ναι ακόμα και, ψυχολογία σε ύφασμα.

Και προκύπτει το μεγάλο ερώτημα!

Επιλέγουμε εμείς το στυλ μας ή μας έχει ήδη αυτό "επιλέξει" κατά μία έννοια;

Ο καλλιτέχνης για παράδειγμα πιστεύει ότι δημιουργεί κάτι από το μηδέν. Στην πραγματικότητα όμως δημιουργεί από ένα σύνολο επιρροών που ξεκινούν πολύ πριν αποκτήσει σχηματισμένη συνείδηση. Για παράδειγμα από το φως που είδε ως παιδί ή τα χρώματα που τον ηρέμησαν ή τον ενόχλησαν. Από συναισθήματα που του δημιουργήθηκαν όταν εκτέθηκε σε έργα τέχνης, ταινίες ή χρώματα και συμπεριφορές. Από τα κτίρια που τον έκαναν να νιώσει μικρός ή ασφαλής.

Όλα αυτά γίνονται υλικό έμπνευσης για τον καλλιτέχνη και η καλλιτεχνική ταυτότητα δεν είναι ποτέ μια ουδέτερη στάση. Αντίθετα είναι ένας σχολιασμός συνεχόμενος. Είναι ένας διάλογος ανάμεσα σε αυτό που έχουμε ζήσει και σε αυτό που θέλουμε να πούμε.

Τελικά όμως, ποιος διαμορφώνει ποιον;

Ο χώρος εμάς ή εμείς τον χώρο;

Το χρώμα το συναίσθημα ή το συναίσθημα το χρώμα;

Η απάντηση είναι λιγότερο καθαρή απ’ όσο θα ήθελα είναι η αλήθεια.

Ζούμε μέσα σε μια συνεχή αλληλεπίδραση και αυτό είναι το δεδομένο μας.

Το περιβάλλον, μας διαμορφώνει και εμείς διαμορφώνουμε το περιβάλλον. Το αναπαράγουμε, το αμφισβητούμε ή το μετασχηματίζουμε.

Αλλά υπάρχει κάτι που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε πλέον, ότι η αισθητική δεν είναι πολυτέλεια, αλλά είναι η φυσιολογική μας ανάγκη.

Αλλιώς πώς μπορείς να εξηγήσεις τις πρώτες τοιχογραφίες σε σπηλιές; Για ποιον λόγο θέλησαν οι άνθρωποι των σπηλαίων να ζωγραφίσουν το "σπίτι" τους; Αυτή είναι μια ερώτηση που θέτω πάντα στους φοιτητές μου.

Τελικά συμπεραίνω ότι το πώς βλέπουμε τον κόσμο, καθορίζει και το πώς υπάρχουμε μέσα σε αυτόν.

      ~Σημειώσεις από μια εκπαιδεύτρια μόδας~

Ως εκπαιδεύτρια μόδας, βλέπω καθημερινά σπουδαστές να προσπαθούν να “βρουν το στυλ τους”.

Και κάθε φορά τους λέω το ίδιο:

Δεν ξεκινάς από το τι σου αρέσει.

Ξεκινάς από το τι σε έχει διαμορφώσει.

Παρατήρησε τον χώρο που μεγάλωσες.

Από πού έρχεσαι;

Τα χρώματα που θυμάσαι.

Τι σε ηρεμεί και τι σε απορρίπτει.

Η αισθητική δεν είναι κάτι που μαθαίνεις, αλλά είναι κάτι που αποκαλύπτεις σιγά σιγά, παρατηρώντας πρώτα εσένα και έπειτα εσένα σε σχέση με οτιδήποτε σε περιβάλλει.

X CivilA 

~Architecture, Aesthetics and Neurology.

How does the world we see become the world we are?

From an early age, I had questions. I did not express them; I looked for the answers around me. I would look at a building and feel that it had a negative effect on me. There was something about it that felt almost violent to my temperament. Much later, I learned to call it unaesthetic.

“But if it is unaesthetic, then why are there so many buildings like it?” I would wonder silently.

At other times, I would wonder about textures. “But they are not right,” I would find myself thinking, without even knowing what I meant by that.

And somewhere within that realization, I began to wonder not only about what I was seeing, but about why I was seeing it that way.

Perhaps it was somewhat unconventional for a ten-year-old who was supposed to be studying English, mathematics and language to be studying her surroundings instead.

Many years later, I realize something no one had clearly told me back then: space is not neutral. It shapes us. Our emotions, our thoughts, our memories, our responses.

Architecture is not merely the shell of our lives. It is not simply four walls and windows. It is an invisible mechanism that influences how we feel, how we think, how we move.

The height of a ceiling, for example, can influence our sense of openness and even our creative thinking. The light in a room, whether natural or artificial, can affect our mood and our biological rhythms. The density of a city can contribute to stress, while also, under different conditions, strengthening our sense of belonging.

These are not merely theories or assumptions. They are questions studied by neuroscience, environmental psychology and the sciences of perception.

The human brain responds to its surroundings in remarkably complex ways. Curves and sharp angles can evoke different emotional responses; natural light interacts with our circadian rhythms and physiological state.

So, when we grow up within a particular environment, we do not simply learn to recognize it by its characteristics. We also learn what feels familiar. We learn how to exist, how to live, how to navigate the world through and within it.

And this helps us understand that our aesthetic filter is anything but accidental.

Some people, for instance, love minimalism, while others are drawn to excess. Some seek light, while others prefer shadow.

All of this is more than simply “taste.” It is also shaped by experience, precisely because experience becomes memory.

The environment in which we grow up becomes our first aesthetic and emotional vocabulary. The lines of buildings, the colors of walls, the shadows on the streets—all of these are registered within us as our first, seemingly natural definition of normality.

Then, as adults, we believe we are “choosing.” Yet sometimes, we are simply recognizing something that has already shaped us during our earliest years, because it feels familiar.

But this is where things become even more interesting. If our aesthetic sensibility is shaped by our environment, then the environment is not merely a matter of taste. It is also a matter of politics.

—Not in the way you might think.

Who decides what a city will look like?

Who decides whether there will be greenery, light, human scale—or simply impersonal masses of concrete?

Who determines whether we will live surrounded by beauty and harmony, or by endless visual fatigue?

You see, aesthetics are never entirely neutral. They can also be a form of influence and power.

A poorly designed space is not simply “ugly.” It can contribute to stress, alienation, fatigue and a diminished sense of well-being.

A beautiful, human-centered space, on the other hand, can encourage calm, connection, freedom and creativity.

So when we talk about aesthetics, we are also talking about quality of life.

And this is precisely where color enters the conversation.

In my view, color is one of the most underestimated tools of influence.

Did you know that we have immediate physiological and psychological responses to color?

That color can influence our perception, attention, arousal, appetite and even aspects of our biological rhythms?

Red, for example, can increase arousal; blue is often associated with calm; yellow can attract attention; green is frequently experienced as restorative and balancing.

But these responses do not exist independently of culture.

Color is one of the most immediate ways in which our environment “speaks” to the body. And guess what? You do not necessarily have to translate it. You do not even have to consciously understand it.

You simply feel it.

As societies naturally do, we have also loaded colors with meanings, symbols and interpretations.

Black became mourning. Pink became tenderness. Red became passion. Blue became “for boys.”

Every choice of color, then, is simultaneously personal and socially shaped.

And this is where fashion enters the conversation.

If architecture is the space we inhabit, fashion is the “space” we wear. It surrounds us.

It is the closest thing to our largest organ: our skin.

Just as space can influence our mood, clothing can influence our posture, our behavior and our perception of ourselves.

You wear black and perhaps you feel more protected.

You wear red and perhaps you feel more visible.

You wear white and perhaps you experience a sense of clarity—or even vulnerability.

And these responses are not simply imaginary. They are connected to what researchers have described as enclothed cognition: the idea that what we wear can influence the way we think, feel and behave through both the symbolic meaning of clothing and the physical experience of wearing it.

The body responds to what it wears—not only in relation to color, but also to fit, texture, weight and material.

You see, fashion has never been merely surface. It is a reflection of the deeper structures of a society, a socio-political document, and, yes, even psychology translated into fabric.

And then the bigger question emerges:

Do we choose our style, or has our style, in a sense, already chosen us?

An artist, for example, may believe they are creating something from nothing. In reality, they create from a constellation of influences that began long before they developed a fully formed consciousness.

From the light they saw as a child.

From the colors that calmed or disturbed them.

From the emotions created by works of art, films, images, colors and behaviors.

From the buildings that once made them feel small—or safe.

All of these become material for the artist’s imagination. Artistic identity is never a neutral position. Rather, it is an ongoing commentary. A dialogue between what we have experienced and what we want to say.

So, in the end, who shapes whom?

Does space shape us, or do we shape space?

Does color shape emotion, or does emotion shape color?

The answer is less clear than I would like it to be, if I am honest.

We live within a continuous interaction, and that is our condition.

The environment shapes us, and we shape the environment. We reproduce it, challenge it or transform it.

But there is something we can no longer ignore: aesthetics are not a luxury. They are part of our need for a livable, meaningful environment.

Otherwise, how do we explain the earliest cave paintings?

Why did prehistoric humans feel the need to paint the place they inhabited?

That is a question I often ask my students.

In the end, I come to this conclusion:

The way we see the world shapes the way we exist within it.

~Notes from a Fashion Educator~

As a fashion educator, I see students every day trying to “find their style.”

And every time, I tell them the same thing:

Do not begin with what you like.

Begin with what has shaped you.

Look at the space in which you grew up.

Where do you come from?

What colors do you remember?

What calms you, and what repels you?

Aesthetic sensibility is not simply something you learn. It is something you gradually uncover, by observing yourself first, and then observing yourself in relation to everything that surrounds you.

X CivilA