~Ρήξη με τη Μεγάλη Ανδρική Αποποίηση.
Ξεκινάμε με ερώτηση.
"Γιατί Ανατολή σχολιάζεις πάντα το ρούχο σαν αποτέλεσμα κοινωνικών συνθηκών;"
Μα φυσικά γιατί το ρούχο δεν γεννιέται στην ντουλάπα, αλλά μέσα στην κοινωνία μέσα από τις διαφορετικές αναγκες που προκύπτουν.Κουβαλά εποχή, κοινωνική τάξη(όσο και αν δεν μας αρέσει), οικονομικό στάτους,εξουσία ,επιθυμία και πολλά πολλά ακόμα· γι’ αυτό δεν το βλέπω ως αντικείμενο, αλλά ως κοινωνικό αποτέλεσμα.
Έτσι αντιμετωπίζω (εγώ και ολόκληρη η ενδυματολογία) τον καθοριστικό ρόλο που έπαιξαν τα φύλα και τα κοινωνικά στερεότυπα στο σχηματισμό της μόδας κάθε εποχή. Έτσι θα αντιμετωπίσω και το σημερινό μας θέμα.
Άνδρες λοιπόν και μόδα.Η επιστροφή τους στην έκφραση είναι απελευθέρωση ή απλώς ένας νέος ρόλος για τον οποίο μαθητεύουν χρόνια;
Η ιστορία της μόδας δεν είναι μόνο ιστορία ρούχων, είναι ιστορία των ανθρωπίνων επιλογών και μερικές από τις πιο καθοριστικές επιλογές δεν αφορούν το τι φορέθηκε, αφορούν το τι εγκαταλείφθηκε.
Η "Μεγάλη Ανδρική Αποποίηση" (Great Male Renunciation) είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πολιτισμικές στροφές στην ιστορία της ένδυσης και δεν αφορά απλώς το αν οι άνδρες σταμάτησαν να φορούν δαντέλες.
Αφορά μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο που ο ανδρισμός συνδέθηκε με την εξουσία, την εργασία και την κοινωνική νομιμοποίηση.
Κάπου ανάμεσα στο τέλος του 18ου και τις αρχές του 19ου αιώνα, ο άνδρας της Δύσης πήρε μια απόφαση, να απομακρυνθεί από την αισθητική υπερβολή.
Αυτό που σήμερα δηλαδή, ονομάζουμε “Great Male Renunciation”.
Ο όρος αποδίδεται κυρίως στον ψυχολόγο και ιστορικό της ενδυμασίας John Carl Flügel, ο οποίος στο έργο του The Psychology of Clothes (1930) περιέγραψε τη στιγμή όπου οι άνδρες της δυτικής Ευρώπης κυρίως από τα τέλη του 18ου έως τις αρχές του 19ου αιώνα εγκατέλειψαν σταδιακά τα έντονα χρώματα, τα κεντήματα, τα μετάξια και τα βελούδα, τις περούκες, τα κοσμήματα, τις ψηλοτάκουνες μπότες και γενικά τη διακοσμητική υπερβολή.
Υιοθέτησαν το σκούρο κοστούμι και κατά συνέπεια τη λειτουργικότητα, τη λιτότητα, την "σοβαρότητα" και την αισθητική της αυτοσυγκράτησης.
Με απλά λόγια ο άνδρας σταμάτησε να είναι ορατός ως αισθητικό αντικείμενο και έγινε ορατός ως φορέας κύρους μέσα από το να είναι χρήσιμος. Με αυτόν τον τρόπο η εξουσία μετακινήθηκε από το "γεννήθηκα" στο "παράγω" και από το "φαίνομαι" στο "λειτουργώ".
Το κοστούμι λοιπόν γεννήθηκε όχι ως αισθητική επιλογή αλλά ως πολιτική στάση. Η διακόσμηση τότε θεωρήθηκε επιφανειακή και η απλότητα έγινε ηθική ανωτερότητα.
Κάπου εκεί, συνέβη κάτι πιο βαθύ, ο άνδρας δεν απλοποίησε μόνο την εμφάνισή του, περιορίστηκε.
Έμαθε να μην εκφράζεται μέσα από αυτή, έμαθε ότι η εικόνα δεν είναι χώρος ελευθερίας αλλά είναι χώρος ελέγχου.
~• Σημειώσεις από μια εκπαιδεύτρια μόδας •~
Η πολυτέλεια δεν θεωρούνταν θηλυκή,θεωρούνταν πολιτική, η εμφάνιση ήταν εξουσία γιατί μαρτυρούσε το οικονομικό στάτους και την κοινωνική θέση.
Γιατί συνέβη όμως τελικά η ρήξη;
•Η Γαλλική Επανάσταση
Η αριστοκρατική επίδειξη έγινε ιδιαίτερα ύποπτη.
Η υπερβολή συνδέθηκε με παρακμή, διαφθορά και ταξικό προνόμιο, η νέα αστική τάξη όμως χρειαζόταν άλλο σύμβολο κύρους όχι επίδειξη, αλλά πειθαρχία.
Έτσι ήρθε η άνοδος της αστικής τάξης και ο επιχειρηματίας, ο δικηγόρος, ο τραπεζίτης, ο βιομήχανος δεν έπρεπε να μοιάζει με αυλικό, έπρεπε να μοιάζει αξιόπιστος και να αποπνέει σεβασμό.
Η αισθητική λοιπόν τότε, μεταφέρθηκε από το σώμα στην παραγωγικότητα.
Ένα πολύ σημαντικό στάδιο ήταν φυσικά και η Βιομηχανική Επανάσταση, ηεργασία έγινε κεντρική ηθική αξία.
Ο άνδρας έπρεπε να δείχνει ότι εργάζεται, όχι ότι στολίζεται, έτσι ρο "σοβαρό ντύσιμο" έγινε ηθική δήλωση.
Με όλα τα παραπάνω η μεταφορά της ομορφιάς έγινε πάνω στις γυναίκες. Η κοινωνία άρχισε να τοποθετεί τη διακοσμητική λειτουργία σχεδόν αποκλειστικά στο γυναικείο σώμα.
Ο άνδρας έγινε ο παραγωγός και η γυναίκα έγινε το αισθητικό αντικείμενο συνεχίζοντας να είναι προέκταση του άνδρα.
Αυτό δεν ήταν απλώς στιλιστική αλλαγή, ήταν ανακατανομή κοινωνικών ρόλων.
Το σύγχρονο ανδρικό κοστούμι έγινε πολιτική στολή, δεν είναι ουδέτερο, είναι ιδεολογία και μας λέει, είμαι πειθαρχημένος, είμαι αξιόπιστος,δεν είμαι ματαιόδοξος, η αξία μου δεν είναι στην εμφάνιση αλλά στη λειτουργία.
Γι’ αυτό και το κοστούμι συμβολίζει την πιο ισχυρή "στολή εξουσίας".
~•~
Και συνεχίζουμε από εκεί που το αφήσαμε...
Ο,τι άφησε πίσω του ο άνδρας, δεν χάθηκε.
Μεταφέρθηκε στη γυναίκα η οποία έγινε το πεδίο του χρώματος, της υπερβολής, της αισθητικής έκφρασης. Ο άνδρας έγινε ουδέτερος, και αυτή η ουδετερότητα,βαφτίστηκε δύναμη.
Για πάνω από έναν αιώνα, αυτό δεν αμφισβητήθηκε, ήταν η κανονικότητα,μέχρι σήμερα.
Γιατί σήμερα, κάτι αλλάζει ξανά, βλέπουμε άνδρες με κοσμήματα, με χρώμα, με ρευστή αισθητική και η πρώτη αντίδραση είναι να το πούμε “τάση”.
Αλλά δεν είναι, είναι ακόμα μια, σύγχρονη, ρήξη.
Ρήξη με τη Μεγάλη Ανδρική Αποποίηση.
Το ερώτημα όμως δεν είναι αν επιστρέφει η αισθητική.
Το ερώτημα είναι άλλο,τι σημαίνει αυτή η επιστροφή;Είναι απελευθέρωση;
Ή είναι απλώς ένας νέος ρόλος;
Γιατί αν το καλοσκεφτείς, ο άνδρας σήμερα "επιτρέπεται" ξανά να εκφραστεί.
Αλλά σκέψου , υπό ποιους όρους;Είναι επιλογή του;
Ή είναι απλώς μια νέα απαίτηση της εποχής;
Που επιτάσσει να είσαι εκφραστικός, να είσαι ορατός, να έχεις στυλ.
Πολλές ερωτήσεις και κάπου εδώ, η γραμμή γίνεται θολή.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν, για παράδειγμα, ο άνδρας φοράει ροζ. Είναι αν μπορεί να επιθυμεί να είναι όμορφος χωρίς να αισθάνεται ότι χάνει την κοινωνική του νομιμοποίηση και βαρύτητα.
Εκεί βρίσκεται η πραγματική ρήξη.
Όχι στο χρώμα, αλλά στην ελευθερία να υπάρχει αισθητικά όπως επιλέγει.
Η Μεγάλη Ανδρική Αποποίηση δεν ήταν απλώς μια αισθητική αλλαγή από όσο μπορούμε να κατανοήσουμε , ήταν περιορισμός της έκφρασης στο όνομα της δύναμης.
Σήμερα, η επιστροφή της έκφρασης μοιάζει με απελευθέρωση και ίσως είναι.
Άλλωστε τι πιο σημαντικό σήμερα από το να μπορείς να επιλέξεις ποιος είσαι και να το δείξεις με τον τρόπο που ο ίδιος επιθυμείς, χωρίς να χαρακτηριστείς ούτε ο ίδιος ούτε η δουλειά σου για παράδειγμα.
X CivilA
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου